Jak stworzyć plan rozwoju osobistego? Małe kroki zamiast presji

Plan rozwoju pomaga zamienić ogólną chęć w działanie, które da się wykonać i ocenić. Zapisz, czego chcesz spróbować, jakie warunki są Ci potrzebne oraz kiedy wrócisz do pytania, co z tego wynika.

Cel może dotyczyć obecnego zadania, zainteresowania albo umiejętności, którą chcesz rozwijać. W tym poradniku ułożysz plan: co chcesz zrobić, w jakich warunkach i kiedy do tego wrócisz. O ćwiczeniu wybranej umiejętności w codziennych sytuacjach przeczytasz także w poradniku Jak rozwijać mocne strony na co dzień?.

Nie musisz rozpisywać kolejnych miesięcy. Zacznij od czasu, materiałów i pomocy, które rzeczywiście masz. Po pierwszej próbie możesz zmienić zakres, odłożyć cel albo wybrać inną drogę — plan służy Tobie, nie odwrotnie.

Zacznij od potrzeby, nie od listy umiejętności

Pomyśl o sytuacji, którą chcesz lepiej zrozumieć lub zmienić. Być może chcesz przygotować rozmowę z uczelnią, spróbować projektowania albo nauczyć się wyjaśniać wybrany temat. Wybierz sprawę, na którą w obecnym tygodniu masz miejsce.

Zastanów się, po czym poznasz, że próba się odbyła i czegoś Cię nauczyła. Mogą to być dwa przygotowane pytania, samodzielna notatka albo uwaga od odbiorcy. Taki rezultat nie jest oceną całej osoby ani obietnicą szybkiego mistrzostwa.

Europass proponuje porządkowanie doświadczeń, umiejętności i możliwości nauki jako część planowania kolejnych etapów. Poniższa karta jest autorską propozycją redakcji, nie testem skuteczności planu. ^{[1] [2]}

Cel ogólny zamień w działanie

Cel „chcę być lepsza lub lepszy” nie wskazuje działania. Zdanie „przygotuję krótkie wyjaśnienie i poproszę zaufaną osobę o wskazanie niejasnego miejsca” pokazuje, co zrobisz i jak sprawdzisz odbiór.

Dopisz cztery elementy:

• Działanie: co konkretnie wykonam?
• Warunki: kiedy, gdzie i z jakich materiałów skorzystam?
• Wsparcie: o co zapytam i kogo, jeśli pomoc będzie dostępna?
• Powrót: kiedy sprawdzę efekt i zdecyduję, co dalej?

Rodzic, nauczyciel lub mentor mogą podsunąć pomysł, ale warto wiedzieć, po co Ty chcesz się nim zająć. Jeśli cel jest wyłącznie cudzym oczekiwaniem, porozmawiaj o jego sensie i realnych warunkach.

Od celu do pierwszej próby

Przykład: Natalia chce sprawdzić, czy lubi opowiadać o sprawach, które ją interesują. Jej ogólny cel brzmi „chcę lepiej prezentować pomysły”. Na początek wybiera temat, który zna, i przygotowuje dwuminutowe wyjaśnienie dla zaufanej osoby.

Przed próbą zapisuje pytanie: „Czy po wysłuchaniu druga osoba wie, o czym jest mój pomysł?”. Słuchacz mówi, że zrozumiał temat, ale nie wiedział, jaki ma być pierwszy etap. Natalia dodaje jedno zdanie o początku działania i pyta, czy ta zmiana pomogła. Jedna uwaga nie ocenia całej jej wypowiedzi — wskazuje konkretny fragment do poprawy.

Jeżeli nikt nie ma czasu, Natalia może nagrać wypowiedź dla siebie, a następnie porównać ją z zapisanym wcześniej celem. Nie dowie się w ten sposób, jak zrozumiał ją inny odbiorca, ale sprawdzi kolejność i długość wypowiedzi. Za tydzień zdecyduje, czy chce powtórzyć próbę, poszukać informacji o prezentowaniu czy zainteresować się inną czynnością.

Zaplanuj przeszkodę bez obwiniania się

Sprawdź, co jest potrzebne do wykonania planu: czas, materiały, miejsce, sprzęt albo odpowiedź innej osoby. Przy przeszkodzie przygotuj mniejszy wariant — na przykład jedną część materiału zamiast całości — ale tylko wtedy, gdy nadal ma sens dla Twojego celu.

Brak czasu lub zasobów nie musi oznaczać braku motywacji. Możesz poszukać pomocy, zmienić termin albo uznać, że zadanie na razie nie jest dostępne. Szczególnie przy kosztach i dojazdach opieraj się na potwierdzonych możliwościach.

Co zrobić z planem po pierwszej próbie?

Po próbie sprawdź, co udało się zrobić, czego się dowiedziałaś lub dowiedziałeś i jakie pytanie zostało otwarte. Jeśli ktoś przekazał uwagę, zapisz konkretny fragment wymagający zmiany, a nie ogólną ocenę siebie.

Na tej podstawie wybierz dalszy krok: powtórz próbę, poszukaj wiedzy, poproś o pomoc albo zakończ temat. Rezygnacja z pomysłu po jego sprawdzeniu też dostarcza informacji; nie musisz kontynuować działania tylko dlatego, że znalazło się w planie.

Jeśli cel nadal jest dla Ciebie ważny, kolejne próby mogą stopniowo prowadzić do niego inną drogą. Po krótkim wyjaśnieniu dla jednej osoby możesz poprawić niejasny fragment, później sprawdzić go z innym odbiorcą lub przygotować wypowiedź na trudniejszy temat. Zwiększaj zakres tylko wtedy, gdy poprzedni krok i Twoje warunki dają na to przestrzeń. Jeżeli po kilku próbach bardziej interesuje Cię inna czynność, masz prawo zmienić cel albo uznać go za zakończony.

Jeśli próba nie przyniosła oczekiwanego efektu

Gdy rezultat różni się od oczekiwań, sprawdź przyczynę. Czy cel był zrozumiały? Czy materiał i czas były dostępne? Jeśli odbiorca nie rozumie części wyjaśnienia, zapytaj o konkretny moment. Jeśli nie udało się zacząć, przyjrzyj się warunkom zamiast od razu oceniać swoją motywację.

Jeśli nie chcesz wracać do zadania, zastanów się, co Ci nie odpowiada: sama czynność, forma, warunki czy moment. Odpowiedź może pomóc zmienić plan. Nie musisz podejmować ponownej próby wyłącznie po to, żeby dotrzymać wcześniejszej deklaracji.

Dla dalszego planu ważniejsze od liczby wykonanych prób jest to, czy lepiej wiesz, co chcesz rozwijać i jakie warunki Ci w tym pomagają.

Gdzie w planie miejsce na mocne strony?

Własne obserwacje lub raport mogą podpowiedzieć sposób rozpoczęcia zadania, ale nie wybierają za Ciebie celu. Do planowania rozwoju nie jest potrzebne badanie CliftonStrengths; znaczenie mają Twoje potrzeby, doświadczenia i dostępne warunki.

Jeśli chcesz dokładniej przyjrzeć się codziennemu rozwijaniu umiejętności, zajrzyj do poradnika Rozwijanie mocnych stron. Daj sobie prawo do planu, który zmienia się razem z Twoimi potrzebami.

Źródła i charakter poradnika

[1] Europass — Zaplanuj swoją karierę. Przegląd sposobów porządkowania doświadczeń, umiejętności i zainteresowań.

[2] Europass — Zaplanuj swoją naukę. Informacje o planowaniu nauki i zainteresowaniach.

Czytaj dalej

Mocne strony a umiejętności — jak rozpoznać je w codziennym życiu?

Przeczytaj poradnik →Artykuł 006

Jak rozwijać swoje mocne strony na co dzień? Pomysły dla młodych osób

Przeczytaj poradnik →Artykuł 018

Pierwsze spotkanie z mentorem mocnych stron — jak się przygotować?

Przeczytaj poradnik →Artykuł 014