Jak rozwijać swoje mocne strony na co dzień? Pomysły dla młodych osób

Rozwijanie mocnej strony zaczyna się od zauważenia, co już robisz, i zastanowienia się, co chcesz umieć lepiej. Nie musi to być wielki projekt: codzienna rozmowa, przygotowanie materiału czy wspólne zadanie też mogą stać się okazją do nauki.

Wybierz jedną czynność, która ma dla Ciebie znaczenie. Zobacz, jak ją wykonujesz, czego jeszcze potrzebujesz się nauczyć i po czym poznasz, że kolejna próba przyniosła zmianę. Raport talentów nie jest do tego konieczny.

Pomocna informacja zwrotna dotyczy konkretnego działania, a nie oceny całego człowieka. Zamiast pytać tylko „czy jestem w tym dobra lub dobry?”, zapytaj odbiorcę, co w Twojej pracy było dla niego zrozumiałe albo przydatne.

Zauważ działanie, nie tylko przymiotnik

Ogólna pochwała potrafi ucieszyć, ale nie zawsze pokazuje, co powtórzyć. Wróć do sytuacji: jaki miałaś lub miałeś cel, co zrobiłaś lub zrobiłeś i jaki był efekt? Zwróć uwagę również na warunki, które pomagały — czas, przygotowanie lub wsparcie innych.

Przykład: „Podczas przygotowania prezentacji uporządkowałam informacje i wyjaśniłam grupie, czego brakuje”. To opis działania, nie dowód, że zawsze musisz organizować pracę innych. Z jednej sytuacji nie da się wyprowadzić nazwy talentu Gallupa ani ocenić całej osoby.

Sprawdź też, kiedy podobny sposób działania był mniej pomocny. Dokładne poprawianie tekstu sprawdzi się przed oddaniem ważnej pracy, ale przy pierwszym szkicu może opóźnić rozpoczęcie. Rozwój polega również na dopasowaniu sposobu działania do celu i sytuacji.

Czym różni się naturalna skłonność od umiejętności?

Naturalna skłonność i wyuczona umiejętność nie są tym samym. Chęć tłumaczenia innym może być punktem wyjścia, ale jasnego wyjaśniania uczymy się przez przygotowanie, sprawdzanie zrozumienia i poprawki. Tak można stopniowo budować mocną stronę, łącząc sposób działania z wiedzą i praktyką. Jedno udane zadanie jest cenną obserwacją, lecz nie wystarcza, by stwierdzić, jak poradzisz sobie w każdych warunkach.

Nie trzeba ćwiczyć wszystkiego naraz. Wybierz umiejętność przydatną w zadaniu, które i tak przed Tobą stoi, i określ, co konkretnie chcesz zmienić. Zamiast „będę lepiej wyjaśniać” możesz sprawdzić, czy po Twojej instrukcji odbiorca wie, jak wykonać pierwszy krok.

Materiał eTwinning proponuje zauważanie mocnych stron przez codzienne działania i rozmowę. Opisana poniżej próba jest autorską propozycją Future, a nie obietnicą określonego wyniku. ^[1]

Od wyjaśnienia do informacji zwrotnej

Przykład: Ola zauważa, że w grupie często wyjaśnia innym trudne fragmenty materiału. Chce sprawdzić, czy jej objaśnienia są naprawdę zrozumiałe, a nie tylko kompletne dla niej samej. Wybiera jeden temat i przygotowuje krótką notatkę dla kolegi.

Ola nie pyta wyłącznie „Podoba Ci się?”. Prosi: „W którym miejscu zgubiłeś sens?” i „Co po przeczytaniu potrafisz zrobić samodzielnie?”. Na podstawie odpowiedzi poprawia jeden fragment. Jeżeli ktoś nie ma czasu odpowiedzieć, może porównać tekst ze źródłem i sama sprawdzić brakujące kroki.

Jak wygląda jedna poprawka?

Ola przygotowuje wskazówkę dla osoby, która pierwszy raz korzysta z bibliotecznego katalogu. Pisze: „Znajdź książkę w katalogu i sprawdź dostępność”. Odbiorca pyta, gdzie wpisać tytuł i po czym poznać, czy książka jest dostępna. Dzięki temu Ola wie, czego zabrakło w jej wyjaśnieniu.

Ola uzupełnia instrukcję o opis pola wyszukiwania i wyjaśnia, gdzie w katalogu znaleźć informację o dostępności. Następnie prosi odbiorcę, aby spróbował znaleźć inną książkę. Jeśli pojawi się kolejna wątpliwość, poprawia właśnie ten fragment. Sprawdza wskazówki w katalogu biblioteki, bo wygląd i nazwy przycisków mogą się różnić.

Informacja od odbiorcy pomaga zauważyć niejasność, ale nie zastępuje sprawdzenia faktów. Życzliwa uwaga dotyczy tej wersji instrukcji, nie wartości osoby, która ją napisała.

Uważne wyjaśnianie obejmuje także sprawdzenie, jakiej pomocy druga osoba potrzebuje. W krótkiej sytuacji poniżej możesz przyjrzeć się temu, zanim wybierzesz sposób odpowiedzi.

Ten sam sposób działania w różnych miejscach

Jedną obserwację można sprawdzić w nauce, w relacji albo w projekcie — lecz zadanie i granice będą inne.

• W nauce: wyjaśnij jedno zagadnienie własnymi słowami i porównaj odpowiedź z wiarygodnym materiałem.
• W projekcie: zaproponuj podział zadań, a następnie zapytaj grupę, czy uwzględnia jej możliwości.
• W relacji: zamiast od razu radzić, zapytaj, czy druga osoba chce rozmowy, czy praktycznej pomocy.

Przykład z innego zadania: osoba planująca pracę grupy po pierwszym spotkaniu zauważa, że zabrakło czasu na sprawdzenie materiałów. Przy kolejnym projekcie ustala z zespołem krótszą listę zadań i prosi o wskazanie braków. Oznaką postępu może być plan, który uwzględnia rzeczywiste terminy i został uzgodniony z grupą; trudnością może pozostać nieprzewidziana zmiana. Planowanie wymaga zarówno własnej praktyki, jak i współpracy innych.

Obserwuj także efekt dla siebie i innych. Działanie, które sprawia satysfakcję, może wymagać granicy, gdy zaczynasz przejmować odpowiedzialność za wszystkich. Rozwijanie mocnych stron nie jest obowiązkiem ciągłej dostępności.

Co zrobić z informacją zwrotną?

Wybierz osobę, która zna zadanie albo będzie odbiorcą Twojej pracy. Zapytaj o jeden obserwowalny szczegół: „Która część instrukcji była niejasna?” albo „Czy po przeczytaniu było jasne, co trzeba zrobić?”. Unikaj prośby o ocenę całej swojej osoby.

Różne osoby mogą inaczej odebrać ten sam materiał. Zapytaj, w którym miejscu pojawiła się trudność i co odbiorca już wcześniej wiedział. Wtedy łatwiej zdecydować, czy doprecyzować fragment, czy przygotować inne wyjaśnienie dla innej osoby.

Wybierz jedną poprawkę możliwą do wykonania, a następnie sprawdź jej efekt. Masz prawo odłożyć uwagę, która nie dotyczy celu zadania albo została przekazana w sposób naruszający Twoje granice.

Jak rozpoznać postęp?

Przed próbą określ prostą oznakę: poprawiony fragment, zadane pytanie, ukończony szkic albo informację zwrotną. Po próbie zapisz, co się wydarzyło, a nie tylko swoją ocenę. „Druga osoba potrafiła wskazać następny krok” mówi więcej niż „prezentacja była dobra”.

Jeżeli rezultat różni się od oczekiwania, sprawdź warunki. Czy polecenie było jasne? Czy było wystarczająco czasu? Czy potrzebujesz wiedzy lub pomocy? Czasem rozsądniejszą zmianą jest mniejsze zadanie albo przerwa, a nie dokładanie wysiłku.

Gdy nie wiesz, od czego zacząć

Przejrzyj zadania z ostatnich dni i wybierz jedno, do którego masz dostęp także w tym tygodniu. Możesz poprawić własną notatkę, ustalić kolejność małego zadania albo zapytać kogoś o jeden konkretny element współpracy. Europass pomaga spojrzeć na doświadczenia i umiejętności jako materiał do planowania kolejnych działań. ^[2]

Nie musisz wykonywać próby codziennie ani udowadniać postępu innym. Wybierz termin powrotu, zobacz, co Ci służyło, i zdecyduj, czy chcesz kontynuować. Jeśli chcesz z tego ułożyć bardziej szczegółowy plan, zajrzyj do poradnika Plan rozwoju osobistego.

Źródła i charakter poradnika

[1] eTwinning — rozwijanie mocnych stron uczniów. Inspiracje do zauważania i rozwijania mocnych stron.

[2] Europass — Zaplanuj swoją karierę. Przegląd sposobów porządkowania doświadczeń, umiejętności i zainteresowań.

Czytaj dalej

Mocne strony a umiejętności — jak rozpoznać je w codziennym życiu?

Przeczytaj poradnik →Artykuł 006

Jak odkryć swoje mocne strony? Zacznij od prostych obserwacji

Przeczytaj poradnik →Artykuł 007

Jak stworzyć plan rozwoju osobistego? Małe kroki zamiast presji

Przeczytaj poradnik →Artykuł 032